უფლებადამცველი თამთა მიქელაძე ვენეციის კომისიის მიერ საქართველოს კანონმდებლობაში განხორციელებულ ცვლილებებზე გამოქვეყნებულ დასკვნას უმძიმეს შეფასებად მიიჩნევს. მისი განცხადებით, კომისიამ სამართლებრივად ეჭვქვეშ დააყენა ის არგუმენტები, რომლებითაც „ქართული ოცნების“ წარმომადგენლები, მათ შორის პარლამენტის თავმჯდომარე შალვა პაპუაშვილი, მიღებული კანონების კანონიერებასა და კონსტიტუციურობას ამტკიცებენ.
მიქელაძე სოციალურ ქსელში გამოქვეყნებულ განცხადებაში ეხმაურება ვენეციის კომისიის დასკვნას, რომელიც „გრანტების შესახებ“ კანონში, პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ კანონმდებლობასა და სისხლის სამართლის კოდექსში 2026 წლის მარტში განხორციელებულ ცვლილებებს შეეხება.
„რასაც გუშინ შალვა პაპუაშვილი „რუსთავი 2“-ზე მიმდინარე დებატებში ლეგიტიმურად, კანონიერად და კონსტიტუციურად აცხადებდა, ვენეციის კომისიამ, რომელიც ევროპის საბჭოს ყველაზე ავტორიტეტული სამართლებრივი კომენტატორია, ფუნდამენტურად სადავო გახადა და მიწასთან გაასწორა“, — აცხადებს მიქელაძე.
უფლებადამცველი ყურადღებას ამახვილებს კომისიის დასკვნაზე, რომლის მიხედვითაც, მიღებული კანონმდებლობა არ ემსახურება საქართველოს სუვერენიტეტისა და პოლიტიკური პარტიების უცხოური გავლენისგან დაცვას. პირიქით, კომისიის შეფასებით, ის მოქალაქეთა ფუნდამენტურ უფლებებსა და პოლიტიკურ თავისუფლებებზე არაპროპორციულ შეზღუდვებს აწესებს და პოლიტიკური ოპოზიციის საქმიანობას აფერხებს.
მიქელაძის განცხადებით, ვენეციის კომისიის დასკვნაში რამდენიმე განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი სამართლებრივი პრობლემა გამოიკვეთა.
პირველ რიგში, კომისია მიუთითებს კანონმდებლობის ბუნდოვანებასა და სამართლებრივი განჭვრეტადობის ნაკლებობაზე. მიქელაძის განმარტებით, ისეთი ცნებები, როგორებიცაა „გრანტი“, „პოლიტიკურ საკითხებთან დაკავშირებული საქმიანობა“, „უცხოური ძალის ინტერესების გამტარებელი ორგანიზაცია“ და „სახელმწიფოს ინტერესებისათვის ზიანის მიყენება“, იმდენად ფართოდ არის ფორმულირებული, რომ მათი გამოყენება არაპროპორციული შეზღუდვების საფრთხეს ქმნის.
მეორე მნიშვნელოვანი საკითხი სისხლისსამართლებრივ სანქციებს უკავშირდება. უფლებადამცველის თქმით, ვენეციის კომისია სერიოზულ შეშფოთებას გამოთქვამს იმ მექანიზმების გამო, რომლებიც გრანტებთან დაკავშირებული ვალდებულებების დარღვევისთვის სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას ითვალისწინებს.
კომისია რეკომენდაციას უწევს საქართველოს ხელისუფლებას, გადახედოს აღნიშნულ სანქციებს და შესაბამისი დარღვევები ადმინისტრაციული წესით, სათანადო საპროცესო გარანტიების დაცვით დაარეგულიროს.
მიქელაძე განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს ე.წ. გამყინავ ეფექტსაც, რომელიც, მისი შეფასებით, კანონმდებლობამ შესაძლოა მთელ სამოქალაქო სექტორსა და საჯარო სივრცეზე მოახდინოს.
მისი განმარტებით, სახელმწიფო კონტროლის, მონიტორინგის, გამოძიებისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის საფრთხის პირობებში მოქალაქეებმა და ორგანიზაციებმა შესაძლოა უარი თქვან ისეთ კანონიერ საქმიანობაზეც, რომელიც ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციით არის დაცული.
„გაერთიანებისა და გამოხატვის თავისუფლებებით, აგრეთვე პოლიტიკურ პროცესებში მონაწილეობის უფლებით სარგებლობა, სავარაუდოდ, შეიზღუდება არა მხოლოდ პირდაპირი აკრძალვების, არამედ ისეთი სამართლებრივი გარემოს შექმნის შედეგად, რომელშიც სამოქალაქო აქტივობაში მონაწილეობის თანმდევი რისკები იმდენად მაღალი ხდება, რომ მათი საკუთარ თავზე აღება შესაძლოა გაუმართლებლად სახიფათოდ მიიჩნეოდეს“, — აღნიშნავს მიქელაძე ვენეციის კომისიის შეფასებაზე დაყრდნობით.
უფლებადამცველი ვარაუდობს, რომ მსგავსი სამართლებრივი შეფასება შესაძლოა ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომაც გაიზიაროს იმ სარჩელებთან დაკავშირებით, რომლებიც აღნიშნული კანონმდებლობის წინააღმდეგ არის წარდგენილი.
„დარწმუნებული ვარ, რომ ძალიან მალე ამავე დასკვნას ჩვენს სარჩელებზე გამოიტანს ევროპული სასამართლოც. როგორც „ქართული ოცნება“ ამბობს, ის სამართლებრივ წესებს და გადაწყვეტილებებს მიჰყვება — ვნახოთ, როგორ შეასრულებენ ამ პირობას?“ — წერს თამთა მიქელაძე.
ვენეციის კომისიის დასკვნა საკონსულტაციო ხასიათისაა და თავისთავად არ ნიშნავს საქართველოს კანონების გაუქმებას ან მათი არაკონსტიტუციურად ცნობას. ამასთან, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო დამოუკიდებლად განიხილავს მის წინაშე წარდგენილ საქმეებს და ვენეციის კომისიის შეფასება სასამართლოს მომავალ გადაწყვეტილებას წინასწარ არ განსაზღვრავს.
შეგახსენებთ, ვენეციის კომისიამ 2026 წლის 4 მარტს მიღებული საკანონმდებლო ცვლილებები დემოკრატიისა და პოლიტიკური პლურალიზმის საერთაშორისო სტანდარტებთან შეუსაბამოდ შეაფასა და საქართველოს ხელისუფლებას შემზღუდველი ნორმების გადახედვისკენ მოუწოდა.
